Inleiding
Cariës is een aandoening van tanden en kiezen, die gepaard gaat met verlies van hard tandweefsel. De aandoening kan iedereen treffen, ongeacht de leeftijd, hetzij in lichte, hetzij in ernstige mate, en kan alle gebitselementen (tanden en kiezen) aantasten en vernietigen. Gewoonlijk is vernietiging van tandweefsel te wijten aan micro-organismen die in tandplak voorkomen. Deze micro-organismen zetten suikers die aanwezig zijn in de mond om in zuur waarna demineralisering (ontkalking) plaatsvindt en er steeds meer tandweefsel verloren gaat. Cariës begint aan de buitenkant, in het tandglazuur,, en vernietigt geleidelijk het harde tandweefsel. Vervolgens verspreidt het tandbederf zich verder naar binnen en tast het tandbeen aan. Op den duur raakt zelfs de tandwortel aangedaan. Er worden dan ook drie soorten cariës onderscheiden: cariës van het tandglazuur, cariës van het tandbeen en cariës van de tandwortel. Ernstige vormen van cariës kunnen pulpitis veroorzaken, een infectie en ontsteking van het zachte weefsel dat pulpa wordt genoemd (tandzenuw). Om de ernst en omvang van tandcariës te bepalen, zijn naast onderzoek door de tandarts ook röntgenfoto’s van de tanden en/of kiezen nodig.
Oorzaken
Uit veelvuldig onderzoek is gebleken dat cariës en vernietiging van tandglazuur wordt veroorzaakt door een afzetting op tanden en kiezen die tandplak wordt genoemd. Tandplak bestaat uit miljoenen bacteriën, voedselresten en bepaalde eiwitten die in het speeksel voorkomen. Tal van factoren, waaronder iemands eetpatroon, kunnen de vorming van tandcariës in de hand werken. Suiker in dranken en voedingsmiddelen bevordert het ontstaan van cariës van het tandglazuur. Cariës van het tandglazuur komt zowel op gladde oppervlakken als in putten en spleten van de gebitselementen voor, maar ontstaat in de regel vooral in de gegroefde bovenkant van kiezen en tussen de kiezen. Voedselresten kunnen er gemakkelijk achterblijven, waardoor bacteriën er gedijen, wat weer leidt tot de vorming van plak.
Behandeling
Nadat de cariës door middel van boren (eventueel met verdoving) uit de tand of kies is verwijderd, kan het gat gevuld worden met een speciaal materiaal, waaronder bepaalde composieten en polymeren, die op tandglazuur lijken. Dat materiaal voorkomt bovendien dat de cariës ook het tandbeen en de pulpa aantast.
Voorzorgsmaatregelen
Cariës van het tandglazuur voorkom je door suikergebruik zoveel mogelijk te beperken en de tanden en kiezen twee keer per dag goed te reinigen. Na elke maaltijd tanden poetsen, helpt het ontstaan van cariës tegen te gaan. Fluoridetandpasta is een nuttig hulpmiddel, zowel tegen het ontstaan van cariës als tegen het voortschrijden van bestaand tandbederf. Poetsen met zo’n tandpasta zou tanden en kiezen in een vroeg stadium van cariës helpen te remineraliseren (gedeeltelijk herstellen van glazuur). Het dicht sealen (met een speciale lak) van de diepe groeven in de kiezen bij kinderen met een verhoogd risico op cariës kan ook nuttig zijn.
Eetpatroon
Een uitgebalanceerd eetpatroon bevordert de gezondheid in het algemeen en die van het gebit in het bijzonder. Verschillende producten brengen verschillende risico’s voor het gebit met zich mee. Uit onderzoek blijkt dat suikerhoudende frisdrank en zoetigheid de meeste schade aanrichten. Het is dan ook raadzaam de consumptie van producten waaraan suiker is toegevoegd, te beperken.
Meer informatie
www.tandinfo.be
Uitgebreide informatie op tandheelkundig gebied