Rugpijn

Inleiding

Rugpijn kan vele oorzaken hebben. De pijn is meestal het gevolg van een aandoening van de ruggengraat of de weefsels daaromheen. Rugpijn kan zich beperken tot de nek of de rug (lumbago). Pijn in de rug die uitstraalt naar de benen wordt spit genoemd (ischias).

Oorzaak

De oorzaak van nekpijn kan zijn een verkeerde lichaamshouding, lichamelijk letsel door bijvoorbeeld vallen of een auto-ongeluk waaronder whiplash, en gewrichtsontsteking, zoals reumatoïde artritis en spondylitis ankylopoetica. Andere oorzaken van nekpijn zijn cervicale spondylose, thoracic outlet syndroom (schoudergordelsyndroom), infectie van de ruggengraat, zoals tuberculose, kanker en fibromyalgie. Pijn kan ook vanuit de schouders en de onderrug uitstralen naar de nek.

Lage rugpijn (lumbago) kan worden veroorzaakt door een letsel, door het (verkeerd) tillen van zware voorwerpen of door vallen. Andere oorzaken zijn lumbale spondylose, spondylolisthesis, fibromyalgie, spondylitis ankylopoetica, infectie van de ruggengraat zoals tuberculose, kanker en pijn die uitstraalt vanuit andere lichaamsdelen. Afwijkingen van de stand van de wervelkolom zoals scoliose, kyfose en spinale stenose kunnen ook rugpijn veroorzaken.

Ischias is meestal het gevolg van druk op een zenuwwortel in het onderste deel van de ruggengraat. Deze druk kan bijvoorbeeld komen door een hernia (uitstulping) van een tussenwervelschijf in de onderrug. Ischias kan echter ook ontstaan door beschadiging of beknelling van een zenuw die de heupzenuw heet en die achter in het been ligt.

Pijn die uitgaat van de ruggengraat en uitstraalt naar de benen of billen wordt radiculaire pijn genoemd. Meestal wordt de pijn veroorzaakt door druk op een ruggenmergzenuw als gevolg van een verschoven tussenwervelschijf. Afhankelijk van de zenuw die bekneld raakt kan de aandoening in het nekgebied, het bovenste of onderste gedeelte van de onderrug voorkomen.

Verschijnselen

Bij de genoemde aandoeningen is pijn in het aangedane gedeelte van de rug het belangrijkste verschijnsel. De patiënt heeft verder vaak last van stijfheid en kan de rug moeilijk bewegen. De pijn wordt vaak overgedragen op een ander gedeelte van het lichaam, zoals de schouders, de handen, de borstkas en de benen. Er kunnen ook verschijnselen optreden door druk op het ruggenmerg of de ruggenmergzenuwen. Dit zijn de zenuwwortels die uit het ruggenmerg komen.

Bij nekpijn is de nek stijf en geïrriteerd en daardoor minder beweeglijk. Nekpijn kan uitstralen naar het schoudergebied, de achterkant van het hoofd en de handen.

Iemand met lage rugpijn heeft last van een stijve rug, kan zich niet goed bewegen en heeft soms ook andere verschijnselen zoals spierslapte en een verdoofd gevoel in de benen doordat ook de zenuwen zijn aangedaan. De pijn in de rug is meestal een soort doffe pijn die bij beweging erger wordt en bij rust afneemt. De pijn neemt soms toe bij hoesten, niezen of bij bewegingen als bukken of zitten.

Ischias veroorzaakt een doffe, schrijnende of branderige pijn in het aangetaste gebied, die uit kan stralen naar de dijbenen, de lies, het onderste gedeelte van de billen en de knieën. De pijn neemt toe tijdens het lopen, zitten of op de hurken zitten.

Diagnose

De diagnose rugpijn wordt vooral gesteld op basis van de klachten. Met röntgenfoto’s CT-scans, MRI-scans en echografie van het aangedane gedeelte van de ruggengraat kan een mogelijke onderliggende ziekte worden vastgesteld. Met laboratoriumonderzoek, zoals bloedonderzoek, kunnen eventuele andere oorzaken worden onderzocht.

Behandeling

Rugpijn wordt in eerste instantie behandeld met medicijnen zoals pijnstillers (analgetica), spierontspannende middelen, fysiotherapie en oefeningen. Dit laatste om de spieren van de rug en de nek te versterken. Warmte en massages kunnen ook de pijn helpen verminderen. Een mogelijke onderliggende ziekte moet tegelijkertijd worden behandeld. Als deze aanpak niet slaagt, als de verschijnselen erger worden of wanneer er complicaties optreden is een chirurgische ingreep nodig.

Preventie

De belangrijkste factor om rugpijn te voorkomen is een goede lichamelijke conditie. Door regelmatig aan lichaamsbeweging te doen die de rug niet te zwaar belast, worden de spieren van de onderrug versterkt. Een gezond gewicht en een goede lichaamshouding tijdens het staan, zitten en slapen voorkomen vaak rugpijn.

Meer informatie

Informatie over rugpijn
nl.wikipedia.org/wiki/Rugpijn
nhg.artsennet.nl
www.rugspraak.nl